Miasta coraz częściej rozbudowują swoją infrastrukturę, jednak nie przestają być one obszarami sprzyjającymi różnorodności gatunków roślin i zwierząt. Do takiej zróżnicowanej i dość licznej grupy zwierząt zaliczają się między innymi ptaki. Niektóre z tych obecnych w miastach gatunków ptaków ludzie tolerują, a inne w znacznym stopniu utrudniają życie. Dlaczego? Hałas i brud to największe zarzuty stawiane wobec ptactwa miejskiego. Mimo wszystko z roku na rok wiele organizacji proekologicznych wystosowuje petycje i informacje do mieszkańców miast o zwiększą tolerancję dla ptaków. Potępiane są między innymi zachowania ludzi, takie jak:

  1. wycinka drzew i krzewów będących schronieniem, dla niektórych gatunków ptaków takich jak chociażby wróble.

  2. celowe pozbawianie miejsc lęgowych gatunków gniazdujących na budynkach (najczęściej spotykanymi gatunkami w zabudowie melijskiej są między innymi kawki i jerzyki).

A przecież obecność różnorodnego ptactwa powinna jedynie uprzyjemniać funkcjonowanie w wielkich, zatłoczonych miastach. Celowym działaniem jest zatem zwiększanie świadomości społeczeństwa na temat lokalnej bioróżnorodności przyrodniczej oraz nauka prawidłowych zachowań wobec poszczególnych gatunków zwierząt, zwłaszcza ptactwa.

Kilka typów siedlisk miejskich

W zabudowie miejskiej charakterystycznymi budynkami są oczywiście blokowiska. Często wokół takiej zabudowy mieszkalnej pojawią się także tereny zielone, które są atrakcyjnymi miejscami siedliskowymi dla wielu gatunków ptaków. Wnęki okienne, dziuple w drzewach są idealnym schronieniem dla takich gatunków jak chociażby:

  • jerzyki

  • kawki

  • wróble

Zieleń miejska

Wciąż wiele miast stara się pozostawiać w krajobrazie sporą część terenów zielonych. Nic zatem dziwnego, że także duża część ptaków upatruje w nich swoje miejsce do zasiedlenia. Do tego typu miejsc zaliczamy na przykład parki miejskie, skwery, cmentarze czy podmiejskie tereny leśne. Stają się one schronieniem dla gatunków takich jak bogatka, szpak czy zięba. Ilość różnorodnych gatunków ptaków, zależy od ilości drzew oraz krzewów.

Ptaki – czyli mieszkańcy dużych i małych miast

Jednym z często pojawiających się gatunków ptaków miejskich okazuje się być chociażby łabędź niemy. Ten biały ptak z pomarańczowym dziobem swoje gniazdo buduje w pobliżu zbiorników wodnych. Dlatego miasta posiadające stawy czy jeziora na terenie swojej zabudowy mogą cieszyć się obecnością tego gatunku. Uwaga! Ten gatunek objęty jest ochroną.

Kolejnym gatunkiem i w tym wypadku dość głośnym mieszkańcem występującym głównie na terenie parków czy ogrodów działkowych jest dzięcioł duży. Ptaki te wykuwają dziuple w drzewach. Ale również korzystają z wieszanych przez ludzi skrzynek lęgowych, dlatego aby uchronić pisklęta innych ptaków warto otwór takiej budki dodatkowo zabezpieczyć.

Niemal powszechnym i nagminnie pojawiającym się gatunkiem na terenach miejskich jest oczywiście gołąb miejski. Ptaki te budują swoje gniazda na strychach, balkonach czy poddaszach. Są chyba najbardziej nielubianymi przedstawicielami ptactwa głównie ze względu na swoje odchody, które niszczą i brudzą płytki podłogowe czy elewacje domów.

Zagrożenia dla ptaków w miastach

W ostatnim czasie głośnym problemem dotykającym wiele terenów miejskich jest masowo przeprowadzana wycinka drzew. Zdaniem większości urzędników tak podjęte kroki mają na celu poprawić walory estetyczne danego terenu. Inni tłumaczą te procedury złym stanem drzew. A przecież ekolodzy podkreślają, że drzewa są szczególnie ważne dla ptactwa miejskiego. Z jednej strony są one dla ptaków miejscem do zakładania gniazd, a z drugiej to także doskonałe źródło pokarmu oraz bezpieczne schronienie.

Ochrona ptasich gniazd

Według obowiązujących przepisów drzewa, na których są gniazda nie mogą być wycinane w okresie od marca do października. Takie przepisy dotyczące odpowiedniej pielęgnacji zieleni w dopasowaniu o cykl życiowy ptaków są bowiem poparte rozporządzeniem ministra środowiska. Tłumaczenia urzędników, że w miejsce starego drzewa zostanie posadzone nowe nie jest żadnym argumentem. W końcu takie młode drzewo nie stwarzają dla ptaków optymalnych warunków lęgowych.

Kolejnym problemem w zabudowie miejskiej jest również sadzenie gatunków drzew innych gatunków, przez co liczba owadów i innego pokarmu dla ptactwa wyraźnie się zmniejsza.

Zabudowa miejsca vs ptaki

Przeszkodą dla wielu gatunków ptaków staja się między innymi nowoczesne budynki. Przeszklone wieżowce, mosty czy ekrany akustyczne bardzo często doprowadzają do tego, że ptaki gubią w miastach orientację lub po prostu rozbijają się na takich wysokich konstrukcjach. W zmniejszeniu skali tego zjawiska zalecane jest lepsze planowanie nowo budowanych obiektów oraz zarządzanie nocnym oświetleniem miejskim, które powinno być skierowane w dół.

Jak pomóc ptakom

Wystarczy nieco większa świadomość na temat pojawiających się w naszym obszarze ptaków i chęć niesienia im pomocy. Do najpopularniejszych form pomocy ptakom w miastach okazuje się stawianie dla nich takich schronień, jak dostępne tutaj – budki lęgowe. Z takich budek może korzystać wiele gatunków ptactwa. Wśród tych najczęściej pojawiających się w na obszarach zabudowanych wymienia się chociażby:

  • szpaki

  • sikory

  • czy muchołówki (które należą do gatunku półdziuplaków i często widywana jest w niskiej zabudowie domów jednorodzinny)

Jeśli mowa o skrzynkach lęgowych, to występują one w różnych wariantach. Różnią się one przede wszystkim przeznaczeniem dla różnych gatunków ptaków. Z tego powodu mają zróżnicowane średnice otworów wlotowych oraz odległości między otworem a dnem budki.

Jak wybierać budki lęgowe?

Zakup gotowej skrzynki lęgowej jest bardzo prostym rozwiązaniem, ponieważ od razu wiemy dla jakich gatunków ptaków jest przeznaczona. Wybierając konkretny model powinniśmy jednak zwrócić uwagę na takie kwestie jak możliwość jej otwierania w celu usunięcia starego gniazda (już po sezonie lęgowym). Czynność ta dozwolona jest w okresie od października do lutego.

Montaż skrzynki lęgowej

Taką gotową konstrukcję należy przymocować do specjalnej listwy, a następnie z użyciem gwoździ przybić ją do wybranego drzewa. Najlepiej wybrać jakieś zacienione miejsce na wysokości od około 3 do 4 metrów nad ziemią. Wysoka drabina jest w tym wypadku niezbędna. Inną opcją jest również umieszczanie takich budek bezpośrednio na budynkach. Taki wariant dopuszczalny jest jako zastępcze naturalne miejsce lęgowe dla wróbli czy jerzyków. Więcej o takich inicjatywach proekologicznych możemy poczytać także w tym miejscu – http://nauczyciele.mos.gov.pl/index.php?mnu=45&id=263.